Κυριακή, 23 Μαρτίου 2008

Γενιά του '83 και άλλα "μαύρα" ανέκδοτα

Σήμερα είπα να μείνω σπίτι Σαββατόβραδο λόγω δουλειάς και έπεσα κατά τύχη (ατυχία) στην εκπομπή του κ. Χαρδαβέλλα στο Alter. Περίμενα να δω εξωγήινους ή άλλα πράσινα πραγματάκια, αλλά όπως είδα τα πράγματα μάλλον έχουν "σοβαρέψει" προς το χειρότερο. Σε καιρούς που τα blogs κατηγορούνται ως "παραπληροφόρηση" και "συκοφαντίες" από μερικούς, τέτοιες εκπομπές θα μπορούσαν να είναι απλά ψυχαγωγικές.

Το όλο θέμα είναι γύρω από μια στατιστική-ιατρική έρευνα που έγινε πριν από χρόνια σε μαθητές λυκείου και πρωτοετείς φοιτητές, οι οποίοι είχαν επιλεγεί ειδικά λόγω του ότι είχαν γεννηθεί τον Απρίλιο του 1983. Το "μυστήριο" έγινε συνομοσιολογία (όπως πάντα άλλωστε) όταν έγινε γνωστό πως κάποιες από τις ερωτήσεις ήταν τουλάχιστον "περίεργες": αν ακούς φωνές, αν νιώθεις ότι έχεις έναν ανώτερο λόγω ύπαρξης, αν νιώθεις ότι συνωμοτούν εναντίον σου, κτλ. Επιπλέον, η υποτίθεται ανώνυμη έρευνα φαίνεται πως ήταν επώνυμη, δηλαδή τα στοιχεία που μαζεύτηκαν δεν ήταν απλά στατιστικά αλλά προσωπικά για τον καθένα.

Δυστυχώς τα πράγματα είναι πιο "πεζά" και πολύ πιο σοβαρά από τις ανοησίες που πλασάρονται σε εκπομπές prime-time στην TV. Τα παρακάτω είναι λίγο-πολύ αυτά που έστειλα και στον ίδιο τον κ. Χαρδαβέλλα μετά την προβολή παλαιότερης εκπομπής με το ίδιο θέμα, γιατί όταν η ψυχαγωγία αρχίζει να μπλέκει με την άγνοια των τηλεθεατών το αποτέλεσμα είναι πολύ επικίνδυνο.

Στις 14 Νοεμβρίου 1983 το πλοίο Σίνταρλη της Greenpeace ανοικτά του Σέλαφηλντ της Αγγλίας ανίχνευσε σε υπόγειο αγωγό λυμμάτων να αδειάζονται στη θάλασσα ραδιενεργά απόβλητα του σταθμού παραγωγής πλουτωνίου-239. Ο σταθμός κατασκευάστηκε σε ένα παλιό εργοστάσιο πυρομαχικών στις ακτές του Κάμπερλαντ, μετά την ολοκλήρωση του σχεδίου Μανχάτταν στο Λος Άλαμος, και ονομάστηκε Γουίντσκεϊλ.

Πριν από το περιστατικό της 14ης Νοεμβρίου του 1983, είχαν προηγηθεί άλλα δύο περιστατικά πυρηνικών ατυχημάτων, το πρώτο στις 7-11 Οκτωβρίου 1957 (φωτιά και διαρροή ραδιενεργού νερού πυρόσβεσης) και στις 26 Σεπτεμβρίου 1973 στο σταθμό Β204 (έκρηξη και διαρροή ραδιενεργού ατμού στην ατμόσφαιρα). Μέχρι την δεκαετία του '80 ο σταθμός του Σέλαφιλντ μαστιζόταν από συνεχή μικροατυχήματα που σπάνια δημοσιεύονταν, όμως συνέχισε να λειτουργεί κανονικά ως μια από τις σημαντικότερες πυρηνικές εγκαταστάσεις της Μ. Βρετανίας κατά την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου.

Τον Νοέμβριο και Δεκέμβριο του 1983 το βρετανικό Υπουργείο Ενέργειας (DoE) έφτασε να κυρήξει σε καραντίνα μια περιοχή 40 χλμ από το σημείο μηδέν, με μετρήσεις που έδειξαν μέχρι και 1000 φορές μεγαλύτερες ποσότητες ραδιενέργειας από το φυσιολογικό, ενώ περαιτέρω έρευνες αποκάλυψαν ότι επ΄ροκειτο για τρεις ξεχωριστές διαρροές (11, 13 και 16 Νοεμβρίου). Παράλληλα, αποκαλύφθηκε ότι το βρετανικό Υπουργείο Γεωργίας, Αλιείας και Τροφίμων είχε αποκρύψει πληροφορίες που αφορούσαν στην μόλυνση ψαριών στην ευρύτερη περιοχή.

Η εταιρία που εκμεταλλευόταν τον σταθμό από το 1981 (BNFL) είχε πολύ πρόσφατο ιστορικό συγκάλυψης άλλων παρόμοιων περιστατικών στον ίδιο σταθμό από διαρροές στις 4 Οκτωβρίου 1981, όταν μια διαρροή ιωδίου-131, περίπου 300 φορές μεγαλύτερη από την φυσιολογική, βρέθηκε σε δύο γειτονικά αγροκτήματα, των γάλα των οποίων κυκλοφόρησε κανονικά στην αγορά της Ευρώπης.

Παρόμοια, ακόμη σοβαρότερα ατυχήματα συνέχισαν να γίνονται στο σταθμό μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του '80, ενώ σε έρευνες εκ μέρους της βρετανικής Βουλής των Αντιπροσώπων αποκαλύφθηκε ότι η BNFL είχε δικαίωμα να αδειάζει έως και 3 τόννους λυμάτων ουρανίου στη θάλασσα, κάτι που εφάρμοζε χρησιμοποιώντας δεξαμενές χρησιμοποιημένων καυσίμων (στους οποίους συνέβησαν και τα περισσότερα ατυχήματα διαρροών).

Όλο το παραπάνω ιστορικό δείχνει μόνο μία από τις πολλές υποθέσεις σοβαρών διαρροών ραδιενέργειας την δεκατετία του '70 και ιδιαίτερα του '80 στην Ευρώπη, οι οποίες συρρευτικά είχαν πιθανότατα παρόμοια αποτελέσματα με το ατύχημα του Τσερνόμπιλ. Ένα ακόμη ατυήχημα κοντά στην "επίμαχη" περίοδο του 1983 (μέχρι και 9 μήνες νωρίτερα) συνέβη στον πυρηνικό αντιδραστήρα ισχύος 250 MW στο Φένιξ της Νότιας Γαλλίας (πυρκαγιά).

Όμως το ουσιαστικό περιστατικό που συνδέεται με την "γενιά του '83" είναι το μεγαλύτερο ατύχημα που έχει συμβεί σε αντιδραστήρα τύπου VVER-440, πρώτα στις 30 Ιουνίου 1982 και μετά στις 21 Φεβρουαρίου 1983 (ρωγμή σε μόνωση καλωδίου, OECD/NEA Incident Reports IAEA-26 και -27), σε μια σειρά γεγονότων και ατυχών περιστατικών παρόμοιο με αυτά που οδήγησαν στο ατύχημα του 3-Mile-Island στις ΗΠΑ. Μόνο που στη συγκεκριμένη περίπτωση, τα δύο παραπάνω περιστατικά αναφέρονται στο Κοζλοντούι, μόλις μερικές εκατοντάδες χιλιόμετρα από την Β. Ελλάδα. Δεν έγινε ποτέ γνωστό αν και κατά πόσο υπήρξε διαρροή ατμού ή νερού, όμως αν υπήρξε είναι σχεδόν βέβαιο (ανεπίσημα) ότι έφτασε μέχρι τις γειτονικές χώρες.

Τι σχέση έχουν όλα αυτά με την έρευνα της "γενιάς του '83"; Για όσους γνωρίζουν ελάχιστα πράγματα περί ψυχιατρικών ασθενειών και το πως αυτές συνδέονται με σωματικές παθογένειες, είναι γνωστό πως υπάρχουν αμέτρητες παθήσεις που μπορεί να προκαλέσουν ψυχωτικές και σχιζότυπες διαταραχές. Για παράδειγμα, οιδήματα ή όγκοι στο βρεγματικό, ινιακό ή κροταφικό λοβό μπορεί να προκαλέσει παραισθήσεις, νευρωτικές διαταραχές, παραλήρημα, κτλ. Ορμονικές ή κυτταρικές βλάβες στον εγκέφαλο από έκθεση σε ραδιενέργεια, ακόμη και χωρίς σημαντικές αλλοιώσεις του ιστού (μεταλλάξεις DNA), έχουν συχνά ως αποτέλεσμα διαταραχές στην ψυχική συμπεριφορά του ασθενούς, όπως ψυχώσεις, διαταραχές στην προσωπικότητα, αϋπνίες, παραισθήσεις, σύνδρομα κατάθλιψης, κτλ. Το ίδιο ισχύει και σε πολλές ενδοκρινικές περιπτώσεις, όπως σοβαρές παθήσεις του θυροειδούς, του ήπατος, των επινεφριδίων, κ.ά. Σε πολλές από τις περιπτώσεις αυτές, η πάθηση συνδέεται με νεοπλασματικές ασθένειες (καρκινικοί όγκοι) και είναι ανιχνεύσιμη έμμεσα από το αίμα (ορμονικές και άλλες αλλαγές στο ανοσοποιητικό σύστημα).

Πριν αρχίσει λοιπόν να ψάχνει κάποιος για μεταλλάξεις που οφείλονται σε σύνοδο πλανητών (το άκουσα και αυτό!), ας ανοίξει κανένα βιβλίο. Είναι πολύ πιθανό το ελληνικό Υπουργείο Υγείας, σε συνεργασία με την ΕΕ (από εκεί χρηματοδοτήθηκε η συγκεκριμένη έρευνα), να αποφάσισε να κάνει στατιστικό-δειγματοληπτικό έλεγχο (screening) των παιδιών που γεννήθηκαν αμέσως μετά από αυτά τα πολύ σοβαρά πυρηνικά ατυχήματα, ώστε να εξακριβώσει οποιαδήποτε "ύποπτη" αύξηση παρόμοιων ενδείξεων που παραπέμπουν πιθανόν σε ραδιενεργή έκθεση (λίγο πριν και αμέσως μετά την γέννησή τους). Τα παραπάνω πολύ σοβαρά ατυχήματα στο Σέλαφηλντ και (κυρίως) στο Κοζλοντούι έγιναν ακριβώς την περίοδο της κύησης των συγκεκριμένων παιδιών, προληπτικό ή άλλο μέτρο φυσικά δεν υπήρχε και φυσικά κανένας δεν ήθελε να προκαλέσει πανικό αναφέροντας ανοικτά την περίπτωση μιας τέτοιας έρευνας "συνεπειών".

Αξίζει να σημειωθεί πως η έρευνα αυτή για παιδιά του '83 έγινε στην Αγγλία, Φιλανδία, Δανία και Ελλάδα, δηλαδή σε "δυτικές" ή "ουδέτερες" (Φινλανδία) χώρες σε σχέση με την εποχή του Ψυχρού Πολέμου που μόλις είχε λήξει. Τα παραπάνω στοιχεία προέρχονται από δημοσιευμένα άρθρα (π.χ εφημερίδα Times) και βιβλία (Greenpeace - Το βιβλίο της πυρηνικής εποχής). Μου κάνει πολύ μεγάλη εντύπωση που "μεγάλοι" δημοσιογράφοι, που κατά τα άλλα υποτίθεται πως ασχολούνται για χρόνια με σοβαρά θέματα, δεν έχουν κάνει τον κόπο να ασχοληθούν με την πληρότητα και την ποιότητα της δουλειάς τους.
.

3 σχόλια:

Harris είπε...

Περισσότερα για την "βρώμικη" ιστορία του σταθμού στο Σέλαφιλντ, σε ένα πρόσφατο άρθρο του Guardian:

*** "The many problems of Sellafield" (Guardian.co.uk)

Clark Kent είπε...

Αγαπητέ Χάρη, καταρχήν σ'ευχαριστώ πολύ το άρθρο σου είναι πραγματικά πολύ ενδιαφέρον για πολλούς λόγους.

Ανήκω στην "γενια του 83" και συγκεκριμένα του Απριλίου. Όταν άκουσα θεωρίες περί πλανητών κ υπερφυσικών δυνατοτήτων, απογοητεύτηκα γιατί δεν είμαι ο σούπερμαν.
Την εμπειρία που έχω να μοιραστώ δεν μου την έχει εξηγήσει κανένας, αντιθέτως θεωρώ ότι με αυτές τις θεωρίες περί "ξεχωριστών" παιδιών θέλουν να μας κολακεύσουν έτσι ώστε να πάψουμε να ρωτάμε.
Γεγονός είναι πως κάποιοι μοίρασαν στο γυμνάσιό μου, περίπου οταν ήμουν 13, ένα ερωτηματολόγιο. Αυτό έπρεπε να συμπληρωθεί αποκλειστικά από παιδιά γεννημένα τον Απρίλιο του 83 και τους γονείς τους.
Οι ερωτήσεις του φυλλαδίου ήταν τόσο άκυρες που ντράπηκα να δώσω στουσ γονείς μου το μέρος που ήταν να συμπληρωθεί απο αυτούς (ερωτήσεις τύπου ακούει φωνές, αυνανίζεται, πέζει με τα περιττώματά του κτλ). Ακόμα κ σ'αυτή την ηλικία δεν μπορύσα να καταλάβω ποιος θέλει τέτοιες πληροφορίες και γιατί. Γι'αυτό και δεν παρέδωσα ποτέ σον σχολείο.

Αν τελικά ο λόγος ήταν το Screening που ανέφερες, δεν καταλαβαίνω γιατί περιορίστηκαν μόνο στον Απρίλιο. Επίσης ποιος πήρε τελικά αυτά τα ερωτηματολόγια κ πώς τα επεξεργάστηκε?
Η έκθεση σε ραδιενεργό περιβάλλον μπορεί να αποτελεί μια εξήγηση,όμως δυστυχώς δεν θυμάμαι να περιλαμβάνονταν ερωτήσεις που έχουν να κάνουν με μορφολογικές ανωμαλίες, που θα ήταν λογικό να υπάρχουν.

Και πάλιευχαριστώ για το άρθρο.

Harris είπε...

Το συγκεκριμένο post το έγραψα δεν μπορώ πια να ακούω τις πιο απίθανες απαντήσεις σε απλά ερωτήματα. Η υπόθεση ότι το τεστ ήταν screening για επιπτώσεις ραδιενέργειας είναι κάτι που το έχω ακούσει ελάχιστα ή καθόλου ως λογική εξήγηση στο συγκεκριμένο θέμα. Ίσως γιατί ακόμα φοβίζει πολύ κόσμο και ίσως γιατί όλοι προσπαθούν να ξεχάσουν ότι ένα παρόμοιο ατύχημα είναι το ίδιο πιθανό σήμερα όπως και τότε.

Δεν εννοώ ότι είναι η μοναδική εξήγηση αλλά κατά τη γνώμη μου είναι η πιο πιθανή. Ο λόγος που δεν εξετάστηκαν μορφολογικές/γενετικές ανωμαλίες στα μωρά είναι γιατί πολύ απλά αυτά μπορούν εύκολα να βρεθούν από τα αρχεία των μαιευτηρίων εκείνη την περίοδο - άλλωστε αυτό γίνεται συστηματικά για στατιστικούς λόγους (μωρά με γενετικές ασθένειες).

Αντίθετα, όταν η επιρροή της ραδιενέργειας στα πρώτα στάδια και σε ολοκληρωμένο οργανισμό (νεογέννητο, όχι έμβρυο) είναι κυρίως ορμονικός και επηρεάζει την ανάπτυξη του εγκεφάλου. Αυτό φαίνεται και από τα μωρά που γεννήθηκαν στη Ρωσία και στο Καζακστάν κοντά στα πεδία δοκιμών πυρηνικών όπλων κατά τον Ψυχρό Πόλεμο. Οι μεταβολές αυτές συχνά εκδηλώνονται ως ψυχικές και κοινωνικές διαταραχές, τις οποίες υποθέτω προσπάθησαν να εντοπίσουν με τα συγκεκριμένα ερωτηματολόγια.

Αν δεν ήταν τόσο εστιασμένα χρονικά, τότε κάποιος θα μπορούσε να υποθέσει ότι επρόκειτο απλά για κάποια στατιστική μελέτη. Όμως εδώ ο καθοριστικός παράγοντας είναι ότι αφορούν πολύ συγκεκριμένο χρονικό πλαίσιο. Οπότε το λογικό είναι κάποιος να ψάξει και να βρει αυτά τα συμπτώματα με τι ακριβώς "πάθηση" συνδέονται και ποιος είναι ο χρονικός ορίζοντας αυτής. Δυστυχώς αυτά τα στοιχεία οδηγούν σε υπόθεση επίκτητης (όχι γενικής/τυχαίας) ανωμαλίας, γενετικής ή ψυχικής, που συνήθως οφείλεται σε τοξικούς ή ραδιενεργούς παράγοντες, ειδικά όταν μιλάμε για μωρά και παιδιά (δηλαδή που βρίσκονται σε ταχεία βιολογική ανάπτυξη).

Όσο για όσους λένε ότι τα συγκεκριμένα παιδιά νιώθουν πολύ διαφορετικά και "ξεχωριστά" από τα υπόλοιπα, το μόνο που έχω να πω είναι ότι η φύση του ανθρώπου, κάθε ανθρώπου, είναι τέτοια που τον κάνει να σκέπτεται έτσι. Όταν αρχίζει να συνειδητοποιεί ότι καθένας διαθέτει τον δικό του ιδιαίτερο τρόπο αντίληψης και σκέψης (εκεί γύρω στην εφηβεία), αυτόματα οδηγείται σε παρόμοιες σκέψεις αναζητώντας τη θέση του στον κόσμο. Είναι απόλυτα φυσιολογικό και καθόλου περίεργο. Οποιονδήποτε και να ρωτήσεις στα 15 ή στα 18 του τι θέλει να κάνει όταν μεγαλώσει θα σου πει (με έμμεσο ή άμεσο τρόπο) ότι θέλει να αλλάξει τον κόσμο.

Ευχαριστώ για το σχόλιο.