Τετάρτη, 30 Απριλίου 2008

Φιλελεύθερο μονοπώλιο ελπίδας

Την Μ. Πέμπτη η εφημερίδα "Ο Κόσμος του Επενδυτή" δημοσίευσε δισέλιδη συνέντευξη του προέδρου και διευθύνοντα συμβούλου της ΟΠΑΠ Α.Ε. κ. Χρήστου Χατζηεμμανουήλ. Δεν θα μπορούσα να βρω καλύτερη συνέχεια για το προηγούμενο άρθρο που ανέβασα στις 20 Απριλίου με τίτλο "Τρεις ιστορίες, κοινός παρονομαστής".

Όπως είναι γνωστό, ο ΟΠΑΠ εδώ και δεκαετίες αποτελεί τον μοναδικό νόμιμο διοργανωτή τυχερών παιχνιδιών "αθλητικού" τύπου στην Ελλάδα. Το κατά πόσο "αθλητικά" είναι κάποια από τα στοιχήματα που έχει διοργανώσει τα τελευταία χρόνια ή κατά πόσο τα έσοδά του αντικατοπτρίζουν όντως την ενίσχυση προς αθλητικές εκδηλώσεις και σωματεία, αυτά είναι θέματα που σηκώνουν πολύ κουβέντα. Εμένα αυτό που μου έκανε εντύπωση είναι η παρρησία και το σθένος με το οποίο ο κ. Χατζηεμμανουήλ, ακριβώς όπως και ο προκάτοχός του, υποστηρίζουν με σθένος ότι όχι μόνο πρέπει ο ΟΠΑΠ να διατηρήσει το μονοπώλιο στο χώρο των τυχερών παιχνιδιών, αλλά και ότι οποιασδήποτε άλλης μορφής συμμετοχή σε τυχερά παιχνίδια όπως για παράδειγμα μέσω του Internet είναι καθαρή "πειρατεία" εναντίον του ΟΠΑΠ.

Ο ίδιος ο πρόεδρος του ΟΠΑΠ είπε χαρακτηριστικά ότι εξετάζουν την εταιρία, εισηγμένη πλέον στο Χρηματηστήριο, ως καθαρά ιδιωτική επιχείρηση με "γραμμή παραγωγής", με εύλογο στόχο το κέρδος για τους μετόχους της. Επίσης είπε σχετικά με το μονοπώλιο του ΟΠΑΠ ότι αυτό αποτελεί ουσιαστικά εθνικό στόχο, εννοώντας την ενίσχυση του αθλητισμού, και πως αν υπάρχει πρόβλημα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως προς το θέμα της "κλειστής" αγοράς, τότε απλά θα πρέπει να διορθώσουν τις συνθήκες του μονοπωλίου, όχι να το καταργήσουν. Όταν αυτό βγαίνει από το στόμα κάποιου που έχει θητεύσει σύμβουλος στο Νομικό Τμήμα του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (IMF), πραγματικά μένει κανείς άφωνος από τις κωλοτούμπες των υποτίθεται φιλελεύθερων και αυτορυθμιζόμενων αγορών.

Αλλά δεν σταμάτησε εκεί. Είπε πως ακόμα και αν κάποια στιγμή η Ελλάδα υποχωρήσει και σπάσει το μονοπώλιο στα τυχερά παιχνίδια, κάτι που φαίνεται να είναι απλά θέμα χρόνου, τότε οι ανταγωνιστές του ΟΠΑΠ είναι αυτοί που θα έχουν πρόβλημα επιβίωσης, μια και "...Τώρα βγάζουν (λεφτά) μόνο γιατί είναι πειρατές. Βγάζουν γιατί δεν πληρώνουν φόρους, γιατί δεν έχουν καταστήματα, γιατί δεν πληρώνουν το κόστος της άδειας...". Με λίγα λόγια, καλή η παγκοσμιοποιημένη αγορά, αλλά αν είναι να χάνουμε εμείς πελάτες και το κράτος έσοδα από φόρους και άδειες, τότε καλύτερα να γίνουμε Βόρεια Κορέα. Καλός ο ανταγωνισμός, αλλά αν δεν έχουμε το πάνω χέρι τότε καλύτερα να απαγορεύσουμε οτιδήποτε άλλο εκτός από τα δικά μας καλούδια, εις το όνομα φυσικά της ανάπτυξης του (ντοπαρισμένου) εγχώριου αθλητισμού.

Σε ερώτηση πως γίνεται το αντίστοιχο "ανοικτό" μοντέλο στην αγορά των τυχερών παιχνιδιών να δουλεύει μια χαρά στο εξωτερικό και ιδιαίτερα στην Αγγλία, είπε πως εκεί η είναι η χώρα του στοιχήματος και πως δεν υπάρχουν άλλα ανταγωνιστικά παιχνίδια. Άλλη μια κωλοτούμπα δηλαδή, αφού λογικά περισσότερη γκάμα "προϊόντων" από τον ΟΠΑΠ θα πρέπει να σημαίνει περισσότερους πελάτες, εκτός αν η εταιρία δεν πάει και τόσο καλά. Αντίθετα όμως, τα νούμερα του ΟΠΑΠ φαίνεται να εκτοξεύονται στα ύψη όλο και περισσότερο. Με ετήσια κέρδη της τάξης των 2 δις ευρώ και με 400 εκατ. ευρώ διαθέσιμα, αναρωτιέται κανείς για ποιο λόγο η γκανιότα στο κουπόνι του Πάμε Στοίχημα, δηλαδή το αναμενόμενο καθαρό κέρδος του διοργανωτή, παραμένει σε επίπεδα 13% έως 16%, τη στιγμή που παγκοσμίως οι αντίστοιχες εταιρίες στοιχήματος διαθέτουν στοιχήματα με 5% ή ακόμη και 2% αντίστοιχα ποσοστά; Δηλαδή όλες οι εταιρίες στοιχήματος στην Ευρώπη (βλ. Ladbrokes, William Hill, Stanley Bet, κτλ), όχι μόνο είναι απατεώνες και "πειρατές" όταν έχουν έσοδα από Έλληνες, αλλά είναι και εντελώς ηλίθιοι αφού χαρίζουν απλόχερα κέρδη στους παίκτες. Και από τις εταιρίες αυτές δεν ζούνε μόνο 5.000 οικογένειες των ιδιοκτητών πρακτορείων που υπάρχουν στην Ελλάδα, αλλά δεκαπλάσιες, μια και λειτουργούν ως πραγματικές εταιρίες σε παγκόσμια αγορά.

Αξίζει να σημειωθεί πως τα 2 δις ευρώ κέρδη του ΟΠΑΠ μοιάζουν με ψίχουλα σε διεθνή κλίμακα, ειδικά όταν μιλάμε για τα πραγματικά παράνομα τυχερά παιχνίδια. Όχι αυτά που γίνονται μέσω Internet σε καθ' όλα νόμιμες εταιρίες στο εξωτερικό, που πληρώνουν φόρο στη χώρα εγκατάστασής τους, όπως ορίζει η ευρωπαϊκή νομοθεσία περί εξαγώγιμων προϊόντων και υπηρεσιών και που ισχύει εδώ και δεκαετίες. Αν λάβουμε υπόψη τα παιχνίδια που διοργανώνονται στα κρυφά, κυρίως σε στοιχήματα αθλητικών αγώνων ή άλλων γεγονότων, πολλές φορές από τους ίδιους του ιδιοκτήτες πρακτορείων, τότε μιλάμε για ποσά πολύ πάνω των 4 δις ευρώ το χρόνο, καθαρά και αφορολόγητα. Δηλαδή για κάθε 1 ευρώ που κερδίζει ο ΟΠΑΠ, άλλα 2 ευρώ παίζονται και χάνονται "μαύρα", πάντα εντός της Ελλάδας, χωρίς να φαίνονται πουθενά. Αντί λοιπόν ο ΟΠΑΠ να κάνει τον καλό Σαμαρείτη και να κλαίει για τους φόρους που χάνει το κράτος από όσους παίζουν στοίχημα μέσω Internet στο εξωτερικό, καλά θα κάνει να δει γιατί στο παράνομο στοίχημα παίζονται ποσά διπλάσια από αυτά που παίζονται στο νόμιμο, δηλαδή υπό την εποπτεία και διαχείριση του ΟΠΑΠ. Προφανώς, εδώ ισχύει ο νόμος της αγοράς: όταν ο πελάτης έχει λίγα χρήματα ή βρίσκει κάτι που τον συμφέρει καλύτερα, προτιμά άλλο μαγαζί, έστω και κινέζικο. Άλλωστε, όταν κάποιος θέλει να ξεπλύνει βρώμικο χρήμα, αυτό γίνεται πολύ εύκολα μέσω της ανωνυμίας των δελτίων και μερικών πρόθυμων πρακτορείων, όπως έδειξαν παλαιότερες υποθέσεις.

Θα μπορούσα να αναφέρω πολλά ακόμη σημεία στη συνέντευξης του κ. Χατζηεμμανουήλ, όμως από τα λεγόμενά του φαίνεται να αναδύεται μια αίσθηση σύγχυσης και πανικού, ειδικά όταν η κουβέντα πηγαίνει προς τις "αματρωλές" προμήθειες του ΟΠΑΠ από την Ίντρακομ και τους τραγελαφικούς διαγωνισμούς-φωτογραφία σε σχέση με την Ίντραλοτ (στη συγκεκριμένη συνέντευξη δεν αναφέρθηκε καν). Πως γίνεται δηλαδή μια υποτίθεται ιδιωτικοποιημένη εταιρία να είναι ταυτόχρονα ρυθμιστής και "παίκτης" της ίδια της αγοράς στην οποία δραστηριοποιείται, με όρους αυστηρού κρατικού μονοπωλίου, και ταυτόχρονα να συνάπτει αμφιβόλου νομιμότητας συμφωνίες με συγκεκριμένες εταιρίες (οι πιο πρόσφατοι διαγωνισμοί προμήθειας ηλεκτρονικού εξοπλισμού ερευνώνται ακόμα από τον εισαγγελέα).

Συνοψίζοντας, η λογική της λειτουργίας του ΟΠΑΠ είναι η εξής:
- Είμαστε η κρατική ρυθμιστική αρχή στην αγορά των τυχερών παιχνιδιών στη χώρα μας, ταυτόχρονα είμαστε εταιρία που συμμετέχει στην αγορά αυτή και ταυτόχρονα είμαστε η μοναδική εταιρία που έχει άδεια συμμετοχής.
- Γιατί πρέπει να υπάρχει το μονοπώλιο του ΟΠΑΠ;
- Μα για να εξασφαλίσουμε τα κέρδη του και τα έσοδα του Υπουργείου Αθλητισμού.
- Ναι, αλλά τότε δεν πρέπει ο ΟΠΑΠ να είναι Α.Ε. με ιδιώτες μετόχους, πρέπει να είναι φιλανθρωπικό ίδρυμα ή έστω μια ΔΕΚΟ.
- Ε όχι, εδώ έχουμε ελεύθερη αγορά, δεν χωράνε κρατικές παρεμβάσεις, εμείς απλώς θέλουμε τα κεφάλαια των μετόχων για να τα επενδύσουμε.
- Μα, με την ίδια λογική δεν θα έπρεπε να επιτραπεί η άδεια λειτουργίας πρακτορείων ή ότι άλλο αντίστοιχο τέλος πάντων σε άλλες εταιρίες, πιθανότατα ξένες, οι οποίες θα ανοίξουν ακόμη περισσότερο τη συγκεκριμένη αγορά στη χώρα μας;
- Μα τι λες, να μας πάρουν τους πελάτες και να μας αναγκάσουνε να ρίξουμε την γκανιότα από 15% στο 5%; Πως θα έχουμε τότε κέρδη 2 δις το χρόνο; Πως θα ζήσουν τα αθλητικά σωματεία; Πως θα ενισχύσουμε τον αθλητισμό;
- Δηλαδή ο ΟΠΑΠ λειτουργεί έτσι όπως λειτουργεί, υπό τη σκεπή του κράτους αλλά ως ιδιωτική επιχείρηση, για να μπορεί το κράτος να κάνει κοινωνική πολιτική;
- Φυσικά, τι λέμε τόση ώρα...

Τα παραπάνω βέβαια δεν ειπώθηκαν ποτέ στη συνέντευξη. Μάλιστα σε ερώτηση του δημοσιογράφου αν στα σχέδια για την αναδιοργάνωση του ΟΠΑΠ συμπεριλαμβάνονται πιθανές απολύσεις, ο κ. Χατζηεμμανοήλ είπε πως "...Είναι τόσο άκαμπτη η κατάσταση των υφιστάμενων μόνιμων υπαλλήλων, που δεν μπορεί να γίνουν απολύσεις, αλλά δεν είναι και στις προθέσεις μας κάτι τέτοιο..." Ίσως γιατί μόλις πριν από 24 ώρες, Μ. Τετάρτη, είχε ανακοινωθεί η απόλυση 120 συμβασιούχων εργαζομένων στον ΟΠΑΠ. Βέβαια η μη ανανέωση σύμβασης δεν θεωρείται απόλυση στην φιλελεύθερη και αυτορυθμιζόμενη αγορά, εκτός και αν η εν λόγω εταιρία είναι υπό κρατική επίβλεψη και κάνει κοινωνική πολιτική. Επίσης αξίζει να σημειωθεί ότι ο ΟΠΑΠ, στα πλαίσια του προγράμματος εξορθολογισμού των εξόδων του (θυμάστε τα 400 εκατ. ευρώ διαθέσιμα;), πρόσφατα ακύρωσε διαφήμισή του στο περιοδικό ΑΝΤΙ, γλιτώνοντας τον οργανισμό από το μυθικό ποσό των 952 ευρώ.

Δεν ανέφερα καθόλου το προφανές της υπόθεσης, ότι δηλαδή σε χώρες όπου ανθεί η οικονομική εξαθλίωση, η παραοικονομία, το έγκλημα και η παρακμή του κοινωνικού κράτους, ανθεί το εμπόριο της μιζέριας και τα τυχερά παιχνίδια. Ο ΟΠΑΠ και ο κάθε ΟΠΑΠ ουσιαστικά κερδίζει, όχι από αυτούς που έχουν και παίζουν για την πλάκα τους, αλλά από αυτούς που δεν έχουν και παίζουν για την ελπίδα μιας ανθρώπινης ζωής. Τα τυχερά παιχνίδια είναι σχεδιασμένα ώστε να αποφέρουν απίστευτα κέρδη μόνο στον πιο "τυχερό", όχι να τα μοιράζουν σε όσο το δυνατό περισσότερους παίκτες, γιατί έτσι γίνονται πιο ελκυστικά και φέρνουν περισσότερη πελατεία στον διοργανωτή τους. Είναι οξύμωρο ο ΟΠΑΠ να επαγγέλλεται κοινωνικούς και πολιτικούς λόγους για την υπάρχουσα κατάσταση, φτάνοντας να χαρακτηρίζει "πειρατές" όσους τολμούν να κλέψουν πελατεία, όταν όλοι αυτοί παίζουν με γκανιότα 15% στην πλάτη του κάθε απελπισμένου ή εθισμένου κορόιδου.
.

Τρίτη, 22 Απριλίου 2008

Παγκόσμια ημέρα περιβάλλοντος - Καληνύχτα Ελλάδα

Σήμερα 22/4, Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος/Γης και του τροπαρίου της Κασσιανής, της "...εν πολλοίς αμαρτίες περιπεσούσης γυνής...", διάλεξε ο ΟΗΕ για να πετάξει εκτός της συμφωνίας του Κιότο την Ελλάδα. Όχι γιατί δεν τήρησε το πρωτόκολλο (σιγά το πράμα), αλλά γιατί λέει δεν εμπιστεύονται τον τρόπο που το ΥΠΕΧΩΔΕ καταγράφει τους ρύπους.

Απίστευτο; Ε, όχι δα. Σιγά τώρα μην έχουν δίκιο οι χτικιάρηδες οι Ευρωπαίοι. Εμείς εδώ έχουμε πάντα δίκιο, απλά είμαστε πολύ έξυπνοι για να μας καταλάβουν οι βάρβαροι. Από όλες αυτές τις (υπόλοιπες) 140 χώρες, ούτε μία δεν μπορεί να καταλάβει τη δική μας προσφορά στην ανθρωπότητα. Εμείς εδώ είμαστε απόγονοι των Ελ, αυτών που θα σώσουν την ανθρωπότητα από όλα τα δεινά και όλα τα κακά, σιγά μη μας ζορίσουν τώρα με λίγο παραπάνω διοξείδιο του άνθρακα, το οποίο στο κάτω-κάτω κάνουμε φιλότιμες προσπάθειες να καταπίνουμε σε τόνους αναψυκτικών, με τις ευλογίες ακόμα και της ΔΕΗ.

Ευτυχώς που οι απολίτιστοι του πλανήτη δεν ξέρουν ελληνικά, γιατί κάπως έτσι πρέπει να μοιάζουν οι διάλογοι στο ευρωκοινοβούλιο:

- Επιτέλους ήρθε.
- Ποιος ήρθε;
- Μα η Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος βέβαια!
- Άντε, σοβαρά; Και λοιπόν;
- ...Καλά, Έλληνας είσαι;
- Ρε εδώ ο θρύλος πήρε το πρωτάθλημα, για πράσινα άλογα θα μιλάμε τώρα;
.

Κυριακή, 20 Απριλίου 2008

Τρεις ιστορίες, κοινός παρονομαστής

Άκουγα σήμερα στο ραδιόφωνο του ΣΚΑΪ 100,3 την εξαιρετική "επετειακή" εκπομπή Infowar του Άρη Χατζηστεφάνου, σχετικά με τις δημόσιες επιχειρήσεις (αυτό που εμείς εδώ ονομάζουμε ΔΕΚΟ) και την "ιδιωτική πρωτοβουλία". Το θέμα δεν είναι τυχαίο, μια και μπαίνουμε στην εβδομάδα των παθών.

Όπως αναφέρθηκε και στην συγκεκριμένη εκπομπή, η ενεργειακή κρίση στην πολιτεία της Καλιφόρνια πριν μερικά χρόνια αποτελεί ορόσημο σχετικά με το πως η λεγόμενη "αυτορύθμιση" της ελεύθερης οικονομίας μπορεί να πάει στην κυριολεξία κατά διαόλου. Στην ταινία ντοκιμαντέρ "The Corporation" (2003, IMDB), παρουσιάζεται η ιστορία ιδιωτικοποίησης των μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, το πως μια εταιρία-κολοσσός έφτασε να βάζει φωτιές για να μειώσει τεχνητά την παραγωγή και να αυξήσει την ζήτηση και πως το χρηματιστήριο μπορεί να οδηγήσει την αγορά της ενέργειας στην λίθινη εποχή. Η ελληνική πραγματικότητα (βλέπε ΔΕΗ) έχει τα δικά τις ιδιαίτερα προβλήματα. Οι εργαζόμενοι αντιδρούν στην εξαγορά της μόνης ισχυρής αμιγώς κρατικής ΔΕΚΟ που έχει απομείνει, ενώ την ίδια στιγμή τα ελλείμματα αυξάνονται ταυτόχρονα με τα τιμολόγια (28% τα τελευταία χρόνια), τα προβλήματα του δικτύου δεν βελτιώνονται και η ζήτηση ηλεκτρικού ρεύματος μόνο στην Αττική μοιάζει με απύθμενη μαύρη τρύπα που απορροφά όλο και περισσότερη ενέργεια. Φυσικά ούτε λόγος για περιβαλλοντική πολιτική στον τομέα αυτό. Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι φυσικά η πιο λογική λύση, ειδικά για τη χώρα μας που το μόνο πράγμα που έχει πολύ (εκτός από λαμόγια) είναι ο ήλιος και ο αέρας. Αλλά όταν αυτό μπορεί να σημαίνει το κλείσιμο μιας και μόνο μονάδας παραγωγής λιγνίτη και το "μαύρισμα" (στην κυριολεξία) του τοπικού υποψήφιου βουλευτή, όλοι προτιμούν να κάθονται στα αυγά τους και να το παίζουν οικολόγοι μόνο στα κανάλια.

Παράδειγμα δεύτερο, ιδιωτικοποίηση λιμανιών. Πριν μερικά χρόνια, ο (σε λίγους μήνες "πρώην") πρόεδρος Τζ. Μπους junior προσπάθησε να πείσει τους Αμερικανούς ότι έπρεπε να πουλήσουν έξι από τα μεγαλύτερα λιμάνια της χώρας σε μια ιδιωτική εταιρία από το Ντουμπάι, έτσι ώστε να αναπτυχθούν και να γίνουν πιο κερδοφόρα. Το Κογκρέσο και το κόμμα των ρεπουμπλικάνων όμως δεν πείστηκαν, η πρόταση πήγε στα τσακίδια και τα αμερικανικά ΜΜΕ ξεφύσαγαν ανακουφισμένα ότι αποφεύχθηκε ο Δούρειος Ίππος των κακών μουσουλμάνων στην χώρα των ελεύθερων ("...in the land of the free...", αμερικανικός εθνικός ύμνος). Στην Ελλάδα δεν έχουμε τέτοιες ψευδαισθήσεις, ότι δηλαδή κάποιοι κακοί (Τούρκοι; Σκοπιανοί; Νεφελίμ;...) προσπαθούν να δημιουργήσουν κερκόπορτα αγοράζοντας τα λιμάνια μας, ενώ το δικό μας "...in the land of the free..." σηκώνει πολύ κουβέντα. Η ουσία είναι ότι εδώ και μήνες οι εργαζόμενοι στα λιμάνια αντιδρούν στην αναγγελία εξαγοράς και ιδιωτικοποίησης των λιμανιών, οι έμποροι και οι "οικονομικοί" δημοσιογράφοι σκίζουν τα ρούχα τους για την ασυδοσία που κατακρημνίζει το δικό μας Χρηματιστήριο (λες και θέλει ειδικό λόγο για να "βουτήξει") και όλοι οι υπόλοιποι απλώς περιμένουν τη Θεία φώτιση του Πάσχα για να λυθεί το πρόβλημα από μόνο του. Η δικαιολογία των Αμερικανών γερουσιαστών για την απόρριψη της πρότασης ήταν ο εν δυνάμει κίνδυνος τρομοκρατίας, εμείς εδώ απλά πρέπει να βρούμε κάτι αντίστοιχο.

Παράδειγμα τρίτο, Πανεπιστήμιο Φοίνιξ, επίσης στις ΗΠΑ. Μέχρι πριν μερικά χρόνια θεωρούνταν ένα από τα καλύτερα και ταχύτατα αναπτυσσόμενα εκπαιδευτικά ιδρύματα της χώρας, διαφημίζοντας πτυχία σε μόλις 2,5 χρόνια και μετρώντας πάνω από 300.000 φοιτητές. Η μετοχή του Πανεπιστημίου ανέβαινε όλο και περισσότερο στο Χρηματιστήριο, οι μέτοχοι πίεζαν για ακόμα περισσότερα κέρδη και μείωση των εξόδων, η διοίκηση συνέχιζε να αντικαθιστά το μόνιμο διδακτικό προσωπικό με προσωρινό έως και 95% και οι φοιτητές κατέληξαν να αυτο-διδάσκονται σε ειδικές ομάδες εργασίας. Το αποτέλεσμα ήταν το ποσοστό αποφοίτησης να κατρακυλήσει στο 16%, παίρνοντας μαζί και την τιμή της μετοχής. Που ήταν το λάθος; Πουθενά. Δεν υπήρξε λάθος. Απλώς οι επιταγές της επιχείρησης υπερίσχυσαν έναντι των επιταγών του εκπαιδευτικού ιδρύματος. "Δεν έτυχε, απέτυχε" όπως αναφέρει χαρακτηριστικά και ο Άρης Χατζηστεφάνου στο Infowar. Η σχέση με την ελληνική πραγματικότητα είναι προφανής. Πριν μερικές ημέρες, η Βρετανός πρέσβης μας τα έψαλε κανονικά γιατί λέει δεν έχουμε κάνει τίποτα για την αναγνώριση των δικαιωμάτων των βρετανικών πτυχίων. Το δικό μας ΥΠΕΠΘ έχει καταφέρει να πάρει παράταση με μια προσωρινή τρίπλα, αναγνωρίζοντας εν μέρει μόνο τα επαγγελματικά δικαιώματα στα χαρτιά αλλά ουσιαστικά πετώντας το μπαλάκι στα εκάστοτε επαγγελματικά επιμελητήρια και συλλόγους, τα οποία δεν υποχρεώνονται να εγγράφουν στα μητρώα τους τα πτυχία αυτά, άρα όχι άδεια ασκήσεως επαγγέλματος, άρα όχι δικαίωμα εργασίας "με τη βούλα". Φυσικά η λύση πρέπει να βρεθεί, και μάλιστα σύντομα, γιατί σε αρκετές περιπτώσεις το φράγμα των κλαδικών φορέων είτε δεν επαρκεί είτε δεν υπάρχει καν (π.χ. πτυχιούχοι Πληροφορικής).

Υπάρχουν πολλά ακόμη παραδείγματα που αποτυπώνουν τα προβλήματα και τη σημερινή κατάσταση της κατά τα άλλα αλάνθαστης ιδιωτικής πρωτοβουλίας στη χώρα μας. Δεν αναφέρω καν τις περιπτώσεις προ-πληρωμής δημόσιων έργων, όπως π.χ. το αεροδρόμιο των Σπάτων και το γνωστό "σπατόσημο" που υποτίθεται θα κάλυπτε τα έξοδα κατασκευής. Δεκαετίες αργότερα, το αεροδρόμιο ανήκει ουσιαστικά σε γερμανική εταιρία και το σπατόσημο εξακολουθεί να υπάρχει. Το εθνικό κτηματολόγιο είναι μια άλλη μικρή πικρή ιστορία, για την οποία έχουν δοθεί τόσα πολλά χρήματα (κυρίως από την ΕΕ) και έχουν γίνει τόσο λίγα πράγματα, που μπορεί με ασφάλεια να χαρακτηριστεί ως το πιο αποτυχημένο έργο της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.

Αλλά αυτά είναι περασμένα και (σχεδόν) ξεχασμένα. Σήμερα τα ουσιαστικά προβλήματα που παίζουν στα ΜΜΕ είναι αυτά που έχουν δράση, βίαιες αντιπαραθέσεις, καδρόνια, ξύλο, δακρυγόνα. Η ΔΕΗ έχει καταφέρει να είναι δια νόμου μονοπώλιο, να εκμεταλλεύεται εθνικούς πόρους σχεδόν δωρεάν (π.χ. υδροηλεκτρικοί σταθμοί), να αυξάνει κάθε χρόνο τα τιμολόγια προς τους καταναλωτές και παρόλα αυτά να συνεχίζει να αυξάνει κάθε χρόνο τις ζημιές στον ισολογισμό της. Μέχρι και ιδιωτική εταιρία έχει μισθώσει για την είσπραξη ληξιπρόθεσμων πληρωμών, αδιαφορώντας αν έτσι παραβιάζονται μια ντουζίνα νόμοι περί προσωπικών δεδομένων, εκβιασμού, κατασπατάληση δημόσιου χρήματος και βίαιη συμπεριφορά, σύμφωνα με καταγγελίες κατοίκων στην Κεφαλλονιά. Είναι χαρακτηριστικό ότι η εταιρία εισπράττει από τη ΔΕΗ 1,20€ για κάθε τηλεφώνημα σε κακοπληρωτή πελάτη και επιπλέον 0,40€ ευρώ αν η ΔΕΗ δεν έχει τα στοιχεία του και η εταιρία θα πρέπει να ψάξει να τα βρει μόνη της, με οποιοδήποτε τρόπο (νόμιμο ή όχι).

Για την ιδιωτικοποίηση και εξυγίανση της Ολυμπιακής Αεροπορίας, έχουν ειπωθεί τόσα πολλά που θα αρκούσαν για ολόκληρο μυθιστόρημα τριλογίας όπως ο Άρχοντας των Δακτυλιδιών του J.R.R. Tolkien. Η ΟΑ εξακολουθεί να λειτουργεί απύθμενα χρέη και αυξανόμενη ετήσια ζημιά, η ΕΕ ξεφωνίζει ότι η κρατική βοήθεια παραβιάζει τους όρους του υγιούς ανταγωνισμού και οι κυβερνήσεις εξακολουθούν να κάνουν πως δεν ακούνε, διατηρώντας την ΟΑ ζωντανή για πολλούς λόγους (πολιτικούς, κοινωνικούς, στρατιωτικούς). Προς το παρόν η ΟΑ εξακολουθεί να εξυπηρετεί περίπου 6 εκατομμύρια επιβάτες ετησίως και να έχει ουσιαστικά λευκό μητρώο σοβαρών ατυχημάτων, αλλά αυτό σίγουρα θα αλλάξει τα επόμενα χρόνια αν η κατάσταση συνεχίσει να επιδεινώνεται, είτε ιδιωτικοποιηθεί είτε όχι.

Το ίδιο εκτενής είναι και η ιστορία του ασφαλιστικού στην Ελλάδα. Οι κρατικές εισφορές τα τελευταία 3-4 χρόνια είναι μηδενικές, ο νέος Νόμος που ψηφίστηκε κρέμεται ουσιαστικά από ένα σωρό Προεδρικά διατάγματα που πρέπει να καθορίσουν τις λεπτομέρειες και οι συνδικαλιστικοί φορείς τα περιμένουν στη γωνία για να ξεκινήσουν τη βροχή των προσφυγών στο ΣτΕ περί αντισυνταγματικότητας. Ταυτόχρονα, οι εθελούσιες έξοδοι (με αντίστοιχα bonus) συνεχίζονται για τα υψηλόβαθμα στελέχη των ΔΕΚΟ και τη θέση τους παίρνουν όλο και περισσότερο στελέχη-μάνατζερς με βραχυπρόθεσμο ορίζοντα "προσφοράς" στην επιχείρηση,κάτι που συνήθως σημαίνει την βελτίωση κάποιων δεικτών παραγωγικότητας και μείωσης των εξόδων, πριν φύγουν και αυτοί ευτυχισμένοι με μία ακόμη θετική προσθήκη στο βιογραφικό τους. Η βελτίωση των ταμείων υποτίθεται ότι μπορεί να επιτευχθεί με την επένδυση των ενεργητικών τους, αλλά η τελευταία προσπάθεια μέσω "δομημένων" ομολόγων δείχνει πως η ελληνική εφευρετικότητα του Οδυσσέα σήμερα αποτελεί αποκλειστικό γνώρισμα των κάθε είδους λαμογιών και μόνο αυτών.

Το πιο γνωστό ρητό στην Wall Street είναι απλό: "Μην προσπαθείς να πιάσεις ένα μαχαίρι που πέφτει" ("Don't try to catch a falling knife"). Το ρητό αυτό καθοδηγεί την εγγενή αστάθεια και την χαοτική δυναμική της παγκοσμιοποιημένης αγοράς σήμερα. Η ισορροπία και η "αυτορύθμιση" μιας πλήρως απελευθερωμένης οικονομίας μοιάζει με το να προσπαθεί κάποιος να ισορροπήσει μια μπίλια στον πάτο ενός ποτηριού που το κρατά ανάποδα: η μπίλια είναι πιο ψηλά και παραμένει εκεί, αρκεί να μην κάνει απότομες κινήσεις και η μπίλια πέσει έξω στο κενό. Αν το ζητούμενο είναι να μην χάσει τη μπίλια πάση θυσία, το πιο λογικό είναι να γυρίσει το ποτήρι κανονικά και να τη ρίξει μέσα. Στη Φυσική, η δύο αυτές διαφορετικές καταστάσεις αντιστοιχούν στην "δυναμική" και της "στατική" ισορροπία, αντίστοιχα.

Το ερώτημα που απομένει είναι στην ουσία του πολύ απλό: Αξίζει μια κρατική επιχείρηση να συνεχίσει να λειτουργεί ως κρατική, έστω και αν είναι ζημιογόνα; Απάντηση σε αυτό το ερώτημα έχει δώσει ο Νόαμ Τσόμσκι, αναφερόμενος στην εν γένει αποτυχία των οικονομικών μοντέλων της σχολής του Σικάγο (βλ. Μίλτον Φρίντμαν, Άνταμ Σμιθ) περί πλήρως απελευθερωμένης και μη-κρατικής εθνικής οικονομίας. Ο Τσόμσκι απλά ανέφερε πως τελικά "...αν μια δημόσια επιχείρηση δεν είναι κερδοφόρα, ε δεν χάθηκε και ο κόσμος...", αφού το κύριο όφελος από αυτές είναι η κοινωνική συνοχή και η μέριμνα, δηλαδή η κύρια υποχρέωση του κράτους προς του πολίτες του. Επιπλέον, οι κρατικές επιχειρήσεις είναι αυτές που μπορούν να αυξήσουν τις παροχές και την προσφορά εργασίας σε περιόδους ύφεσης, με δικό τους κόστος, με σκοπό την σταθεροποίηση και την βελτίωση της οικονομικής κατάστασης. Αντίθετα, οι ιδιωτικές επιχειρήσεις έχουν την τάση απλά να περικόπτουν τα έξοδα και το κόστος παραγωγής σε παρόμοιες περιπτώσεις, προχωρώντας σε περαιτέρω απολύσεις και επιδεινώνοντας έτσι περισσότερο το πρόβλημα. Με λίγα λόγια, οι ιδιωτικές επιχειρήσεις έχουν την εγγενή τάση αποσταθεροποίησης λόγω της προσπάθειας διατήρησης της συνεχούς κερδοφορίας, ενώ οι κρατικές επιχειρήσεις την τάση της σταθεροποίησης μέσω παροχών (κοινωνική σταθερότητα έναντι οικονομικής κερδοφορίας). Σε καταστάσεις ύφεσης και έντονης οικονομικής αστάθειας, κάποιος πρέπει να αναλάβει το κόστος της σταθεροποίησης, για κοινωνικούς και όχι μόνο λόγους. Τελικά, το ερώτημα είναι εξαιρετικά απλό: Ποιος θα πιάσει το μαχαίρι που πέφτει, κόβοντας την παλάμη στο χέρι του, έτσι ώστε να μην καρφωθεί στο πόδι;
.

Σάββατο, 12 Απριλίου 2008

Εύλογες απορίες

Πριν μερικές εβδομάδες το πρώτο θέμα στα δελτία ειδήσεων ήταν η υπόθεση του παραλίγο κλεισίματος του blog Press-GR για συκοφαντική δυσφήμιση. Πριν από μερικούς μήνες, η υπόθεση Ζαχόπουλου που τώρα φαίνεται να περνάει στα ψιλά χωρίς να ανοίγει ρουθούνι. Από την άλλη, το θέμα των αναβολικών και της ντόπας που τώρα όλοι ανακάλυψαν έκπληκτοι, λες και δεν ήξεραν τόσα χρόνια τι γίνεται, σίγουρα θα έχει ξεχαστεί σε μερικές ημέρες. Καλά, για την υπόθεση Siemens, για τις υποκλοπές και άλλα τέτοια ωραία, αυτά έχουν ήδη θαφτεί εδώ και καιρό.

Φαίνεται πως στα "παραδοσιακά" ΜΜΕ οι ειδήσεις κάνουν κύκλο και επιστρέφουν, πολλές φορές ανάποδα. Αξίζει να παρατηρήσει κανείς με τι συναδελφικό ζήλο και αυταπάρνηση, όλοι, κόμματα, δημοσιογράφοι, κανάλια, έσπευσαν να υποστηρίξουν ο ένας το άλλο με το που βγήκε κάποιος και τους κατηγόρησε για συκοφαντία. Και καλά, ο κύριος-MIG έκανε την πατάτα, πιστεύοντας προφανώς κάποιον αστείο δικηγόρο, ότι οι μηνύσεις και οι αγωγές στέκουν, παρόλο που πρόκειται για δημόσια και προσωπική δήλωση ενός άλλου πολύ φιλόδοξου πλην τίμιου νεανία (Τσίπρας). Το θέμα είναι πως γίνεται όταν ακριβώς το ίδιο ζήτημα είχε τεθεί για τα δημοσιεύματα μέσω του Press-GR να έχουν όλοι (πολιτικοί, κόμματα, κανάλια) την ακριβώς αντίθετη άποψη, ότι δηλαδή καλώς κάνουν και τους κυνηγάνε;

Πρόσφατα δημοσιεύτηκε η είδηση ότι οι εφημερίδες "Παρόν" και "Πρώτο Θέμα" έφαγαν τελικά πρόστιμο μερικές εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ για τη δημοσιοποίηση των φωτογραφιών και υλικού από το ακατονόμαστο DVD της Ζαχοπουλιάδας. Ταυτόχρονα, πληροφορίες λένε ότι πέντε ακόμα blogs εκτός του Press-GR βρίσκονται στο στόχαστρο των διωκτικών αρχών. Δεν άκουσα να πει κανένας αρμόδιος του ΕΣΡ τίποτα όταν κρατικά έγγραφα, υποτίθεται απόρρητα, βρέθηκαν να κυκλοφορούν σε κανάλια και εφημερίδες κατά τη διαδικασία των διαπραγματεύσεων για το Σκοπιανό.

Και κάτι τελευταίο, το παραθέτω ακριβώς όπως αναφέρεται στο blog "Στα τσακίδια" γιατί οποιαδήποτε τροποποίηση είναι περιττή:

150 εκατομμύρια ευρώ θα ζητήσει ο Ανδρέας Βγενόπουλος από το Star Channel του Βαρδινογιάννη ως αποζημίωση για συκοφαντική δυσφήμιση. Δηλαδή, αν το δικαστήριο κάνει δεκτή την αίτηση, ο Βγενόπουλος θα αγοράσει τον Παναθηναϊκό με λεφτά που θα του δώσει ο Βαρδινογιάννης;

Χωρίς σχόλιο...