Τετάρτη, 30 Απριλίου 2008

Φιλελεύθερο μονοπώλιο ελπίδας

Την Μ. Πέμπτη η εφημερίδα "Ο Κόσμος του Επενδυτή" δημοσίευσε δισέλιδη συνέντευξη του προέδρου και διευθύνοντα συμβούλου της ΟΠΑΠ Α.Ε. κ. Χρήστου Χατζηεμμανουήλ. Δεν θα μπορούσα να βρω καλύτερη συνέχεια για το προηγούμενο άρθρο που ανέβασα στις 20 Απριλίου με τίτλο "Τρεις ιστορίες, κοινός παρονομαστής".

Όπως είναι γνωστό, ο ΟΠΑΠ εδώ και δεκαετίες αποτελεί τον μοναδικό νόμιμο διοργανωτή τυχερών παιχνιδιών "αθλητικού" τύπου στην Ελλάδα. Το κατά πόσο "αθλητικά" είναι κάποια από τα στοιχήματα που έχει διοργανώσει τα τελευταία χρόνια ή κατά πόσο τα έσοδά του αντικατοπτρίζουν όντως την ενίσχυση προς αθλητικές εκδηλώσεις και σωματεία, αυτά είναι θέματα που σηκώνουν πολύ κουβέντα. Εμένα αυτό που μου έκανε εντύπωση είναι η παρρησία και το σθένος με το οποίο ο κ. Χατζηεμμανουήλ, ακριβώς όπως και ο προκάτοχός του, υποστηρίζουν με σθένος ότι όχι μόνο πρέπει ο ΟΠΑΠ να διατηρήσει το μονοπώλιο στο χώρο των τυχερών παιχνιδιών, αλλά και ότι οποιασδήποτε άλλης μορφής συμμετοχή σε τυχερά παιχνίδια όπως για παράδειγμα μέσω του Internet είναι καθαρή "πειρατεία" εναντίον του ΟΠΑΠ.

Ο ίδιος ο πρόεδρος του ΟΠΑΠ είπε χαρακτηριστικά ότι εξετάζουν την εταιρία, εισηγμένη πλέον στο Χρηματηστήριο, ως καθαρά ιδιωτική επιχείρηση με "γραμμή παραγωγής", με εύλογο στόχο το κέρδος για τους μετόχους της. Επίσης είπε σχετικά με το μονοπώλιο του ΟΠΑΠ ότι αυτό αποτελεί ουσιαστικά εθνικό στόχο, εννοώντας την ενίσχυση του αθλητισμού, και πως αν υπάρχει πρόβλημα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως προς το θέμα της "κλειστής" αγοράς, τότε απλά θα πρέπει να διορθώσουν τις συνθήκες του μονοπωλίου, όχι να το καταργήσουν. Όταν αυτό βγαίνει από το στόμα κάποιου που έχει θητεύσει σύμβουλος στο Νομικό Τμήμα του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (IMF), πραγματικά μένει κανείς άφωνος από τις κωλοτούμπες των υποτίθεται φιλελεύθερων και αυτορυθμιζόμενων αγορών.

Αλλά δεν σταμάτησε εκεί. Είπε πως ακόμα και αν κάποια στιγμή η Ελλάδα υποχωρήσει και σπάσει το μονοπώλιο στα τυχερά παιχνίδια, κάτι που φαίνεται να είναι απλά θέμα χρόνου, τότε οι ανταγωνιστές του ΟΠΑΠ είναι αυτοί που θα έχουν πρόβλημα επιβίωσης, μια και "...Τώρα βγάζουν (λεφτά) μόνο γιατί είναι πειρατές. Βγάζουν γιατί δεν πληρώνουν φόρους, γιατί δεν έχουν καταστήματα, γιατί δεν πληρώνουν το κόστος της άδειας...". Με λίγα λόγια, καλή η παγκοσμιοποιημένη αγορά, αλλά αν είναι να χάνουμε εμείς πελάτες και το κράτος έσοδα από φόρους και άδειες, τότε καλύτερα να γίνουμε Βόρεια Κορέα. Καλός ο ανταγωνισμός, αλλά αν δεν έχουμε το πάνω χέρι τότε καλύτερα να απαγορεύσουμε οτιδήποτε άλλο εκτός από τα δικά μας καλούδια, εις το όνομα φυσικά της ανάπτυξης του (ντοπαρισμένου) εγχώριου αθλητισμού.

Σε ερώτηση πως γίνεται το αντίστοιχο "ανοικτό" μοντέλο στην αγορά των τυχερών παιχνιδιών να δουλεύει μια χαρά στο εξωτερικό και ιδιαίτερα στην Αγγλία, είπε πως εκεί η είναι η χώρα του στοιχήματος και πως δεν υπάρχουν άλλα ανταγωνιστικά παιχνίδια. Άλλη μια κωλοτούμπα δηλαδή, αφού λογικά περισσότερη γκάμα "προϊόντων" από τον ΟΠΑΠ θα πρέπει να σημαίνει περισσότερους πελάτες, εκτός αν η εταιρία δεν πάει και τόσο καλά. Αντίθετα όμως, τα νούμερα του ΟΠΑΠ φαίνεται να εκτοξεύονται στα ύψη όλο και περισσότερο. Με ετήσια κέρδη της τάξης των 2 δις ευρώ και με 400 εκατ. ευρώ διαθέσιμα, αναρωτιέται κανείς για ποιο λόγο η γκανιότα στο κουπόνι του Πάμε Στοίχημα, δηλαδή το αναμενόμενο καθαρό κέρδος του διοργανωτή, παραμένει σε επίπεδα 13% έως 16%, τη στιγμή που παγκοσμίως οι αντίστοιχες εταιρίες στοιχήματος διαθέτουν στοιχήματα με 5% ή ακόμη και 2% αντίστοιχα ποσοστά; Δηλαδή όλες οι εταιρίες στοιχήματος στην Ευρώπη (βλ. Ladbrokes, William Hill, Stanley Bet, κτλ), όχι μόνο είναι απατεώνες και "πειρατές" όταν έχουν έσοδα από Έλληνες, αλλά είναι και εντελώς ηλίθιοι αφού χαρίζουν απλόχερα κέρδη στους παίκτες. Και από τις εταιρίες αυτές δεν ζούνε μόνο 5.000 οικογένειες των ιδιοκτητών πρακτορείων που υπάρχουν στην Ελλάδα, αλλά δεκαπλάσιες, μια και λειτουργούν ως πραγματικές εταιρίες σε παγκόσμια αγορά.

Αξίζει να σημειωθεί πως τα 2 δις ευρώ κέρδη του ΟΠΑΠ μοιάζουν με ψίχουλα σε διεθνή κλίμακα, ειδικά όταν μιλάμε για τα πραγματικά παράνομα τυχερά παιχνίδια. Όχι αυτά που γίνονται μέσω Internet σε καθ' όλα νόμιμες εταιρίες στο εξωτερικό, που πληρώνουν φόρο στη χώρα εγκατάστασής τους, όπως ορίζει η ευρωπαϊκή νομοθεσία περί εξαγώγιμων προϊόντων και υπηρεσιών και που ισχύει εδώ και δεκαετίες. Αν λάβουμε υπόψη τα παιχνίδια που διοργανώνονται στα κρυφά, κυρίως σε στοιχήματα αθλητικών αγώνων ή άλλων γεγονότων, πολλές φορές από τους ίδιους του ιδιοκτήτες πρακτορείων, τότε μιλάμε για ποσά πολύ πάνω των 4 δις ευρώ το χρόνο, καθαρά και αφορολόγητα. Δηλαδή για κάθε 1 ευρώ που κερδίζει ο ΟΠΑΠ, άλλα 2 ευρώ παίζονται και χάνονται "μαύρα", πάντα εντός της Ελλάδας, χωρίς να φαίνονται πουθενά. Αντί λοιπόν ο ΟΠΑΠ να κάνει τον καλό Σαμαρείτη και να κλαίει για τους φόρους που χάνει το κράτος από όσους παίζουν στοίχημα μέσω Internet στο εξωτερικό, καλά θα κάνει να δει γιατί στο παράνομο στοίχημα παίζονται ποσά διπλάσια από αυτά που παίζονται στο νόμιμο, δηλαδή υπό την εποπτεία και διαχείριση του ΟΠΑΠ. Προφανώς, εδώ ισχύει ο νόμος της αγοράς: όταν ο πελάτης έχει λίγα χρήματα ή βρίσκει κάτι που τον συμφέρει καλύτερα, προτιμά άλλο μαγαζί, έστω και κινέζικο. Άλλωστε, όταν κάποιος θέλει να ξεπλύνει βρώμικο χρήμα, αυτό γίνεται πολύ εύκολα μέσω της ανωνυμίας των δελτίων και μερικών πρόθυμων πρακτορείων, όπως έδειξαν παλαιότερες υποθέσεις.

Θα μπορούσα να αναφέρω πολλά ακόμη σημεία στη συνέντευξης του κ. Χατζηεμμανουήλ, όμως από τα λεγόμενά του φαίνεται να αναδύεται μια αίσθηση σύγχυσης και πανικού, ειδικά όταν η κουβέντα πηγαίνει προς τις "αματρωλές" προμήθειες του ΟΠΑΠ από την Ίντρακομ και τους τραγελαφικούς διαγωνισμούς-φωτογραφία σε σχέση με την Ίντραλοτ (στη συγκεκριμένη συνέντευξη δεν αναφέρθηκε καν). Πως γίνεται δηλαδή μια υποτίθεται ιδιωτικοποιημένη εταιρία να είναι ταυτόχρονα ρυθμιστής και "παίκτης" της ίδια της αγοράς στην οποία δραστηριοποιείται, με όρους αυστηρού κρατικού μονοπωλίου, και ταυτόχρονα να συνάπτει αμφιβόλου νομιμότητας συμφωνίες με συγκεκριμένες εταιρίες (οι πιο πρόσφατοι διαγωνισμοί προμήθειας ηλεκτρονικού εξοπλισμού ερευνώνται ακόμα από τον εισαγγελέα).

Συνοψίζοντας, η λογική της λειτουργίας του ΟΠΑΠ είναι η εξής:
- Είμαστε η κρατική ρυθμιστική αρχή στην αγορά των τυχερών παιχνιδιών στη χώρα μας, ταυτόχρονα είμαστε εταιρία που συμμετέχει στην αγορά αυτή και ταυτόχρονα είμαστε η μοναδική εταιρία που έχει άδεια συμμετοχής.
- Γιατί πρέπει να υπάρχει το μονοπώλιο του ΟΠΑΠ;
- Μα για να εξασφαλίσουμε τα κέρδη του και τα έσοδα του Υπουργείου Αθλητισμού.
- Ναι, αλλά τότε δεν πρέπει ο ΟΠΑΠ να είναι Α.Ε. με ιδιώτες μετόχους, πρέπει να είναι φιλανθρωπικό ίδρυμα ή έστω μια ΔΕΚΟ.
- Ε όχι, εδώ έχουμε ελεύθερη αγορά, δεν χωράνε κρατικές παρεμβάσεις, εμείς απλώς θέλουμε τα κεφάλαια των μετόχων για να τα επενδύσουμε.
- Μα, με την ίδια λογική δεν θα έπρεπε να επιτραπεί η άδεια λειτουργίας πρακτορείων ή ότι άλλο αντίστοιχο τέλος πάντων σε άλλες εταιρίες, πιθανότατα ξένες, οι οποίες θα ανοίξουν ακόμη περισσότερο τη συγκεκριμένη αγορά στη χώρα μας;
- Μα τι λες, να μας πάρουν τους πελάτες και να μας αναγκάσουνε να ρίξουμε την γκανιότα από 15% στο 5%; Πως θα έχουμε τότε κέρδη 2 δις το χρόνο; Πως θα ζήσουν τα αθλητικά σωματεία; Πως θα ενισχύσουμε τον αθλητισμό;
- Δηλαδή ο ΟΠΑΠ λειτουργεί έτσι όπως λειτουργεί, υπό τη σκεπή του κράτους αλλά ως ιδιωτική επιχείρηση, για να μπορεί το κράτος να κάνει κοινωνική πολιτική;
- Φυσικά, τι λέμε τόση ώρα...

Τα παραπάνω βέβαια δεν ειπώθηκαν ποτέ στη συνέντευξη. Μάλιστα σε ερώτηση του δημοσιογράφου αν στα σχέδια για την αναδιοργάνωση του ΟΠΑΠ συμπεριλαμβάνονται πιθανές απολύσεις, ο κ. Χατζηεμμανοήλ είπε πως "...Είναι τόσο άκαμπτη η κατάσταση των υφιστάμενων μόνιμων υπαλλήλων, που δεν μπορεί να γίνουν απολύσεις, αλλά δεν είναι και στις προθέσεις μας κάτι τέτοιο..." Ίσως γιατί μόλις πριν από 24 ώρες, Μ. Τετάρτη, είχε ανακοινωθεί η απόλυση 120 συμβασιούχων εργαζομένων στον ΟΠΑΠ. Βέβαια η μη ανανέωση σύμβασης δεν θεωρείται απόλυση στην φιλελεύθερη και αυτορυθμιζόμενη αγορά, εκτός και αν η εν λόγω εταιρία είναι υπό κρατική επίβλεψη και κάνει κοινωνική πολιτική. Επίσης αξίζει να σημειωθεί ότι ο ΟΠΑΠ, στα πλαίσια του προγράμματος εξορθολογισμού των εξόδων του (θυμάστε τα 400 εκατ. ευρώ διαθέσιμα;), πρόσφατα ακύρωσε διαφήμισή του στο περιοδικό ΑΝΤΙ, γλιτώνοντας τον οργανισμό από το μυθικό ποσό των 952 ευρώ.

Δεν ανέφερα καθόλου το προφανές της υπόθεσης, ότι δηλαδή σε χώρες όπου ανθεί η οικονομική εξαθλίωση, η παραοικονομία, το έγκλημα και η παρακμή του κοινωνικού κράτους, ανθεί το εμπόριο της μιζέριας και τα τυχερά παιχνίδια. Ο ΟΠΑΠ και ο κάθε ΟΠΑΠ ουσιαστικά κερδίζει, όχι από αυτούς που έχουν και παίζουν για την πλάκα τους, αλλά από αυτούς που δεν έχουν και παίζουν για την ελπίδα μιας ανθρώπινης ζωής. Τα τυχερά παιχνίδια είναι σχεδιασμένα ώστε να αποφέρουν απίστευτα κέρδη μόνο στον πιο "τυχερό", όχι να τα μοιράζουν σε όσο το δυνατό περισσότερους παίκτες, γιατί έτσι γίνονται πιο ελκυστικά και φέρνουν περισσότερη πελατεία στον διοργανωτή τους. Είναι οξύμωρο ο ΟΠΑΠ να επαγγέλλεται κοινωνικούς και πολιτικούς λόγους για την υπάρχουσα κατάσταση, φτάνοντας να χαρακτηρίζει "πειρατές" όσους τολμούν να κλέψουν πελατεία, όταν όλοι αυτοί παίζουν με γκανιότα 15% στην πλάτη του κάθε απελπισμένου ή εθισμένου κορόιδου.
.

3 σχόλια:

Ανώνυμος είπε...

Διάβασα με προσοχή το άρθρο σου και θα ήθελα να σου δώσω μερικές πληροφορίες πιστεύω χρήσιμες για τα τυχερά παιχνίδια. Είμαι πρέπει να σου πω πράκτορας συνεργαζόμενος με τον ΟΠΑΠ και γνωρίζω κάποια πράγματα εκ των έσω.
Πρέπει να ξέρεις ότι οι Έλληνες παίκτες είναι αρκετά εθισμένοι στο τζόγο γενικώς και όχι κολλημένοι με το Στοίχημα. Κάθε φορά που η ΟΠΑΠ έβαζε ένα νέο παιχνίδι στην αγορά ο τζίρος του ανέβαινε υπερβολικά σε επίπεδα ακόμα και 100% . Ακόμη και το Στοίχημα που είναι master παιχνίδι , όταν κοντραρίστηκε με το ΚΙΝΟ έχασε απότομα τεράστιο κομμάτι της πίττας. Αυτό συμβαίνει γιατί κάθε καινούργιο παιχνίδι εχει καλύτερη γκανιότα από το προηγούμενο. Εάν πάμε στη λογική της απελευθέρωσης ( εγώ δεν διαφωνώ ) να είσαι σίγουρος ότι ο συνολικός τζίρος θα εκτιναχθεί σε επίπεδα που σήμερα ούτε τα φαντάζονται αυτοί που παλεύουν για την απελευθέρωση. Ο στόχος τους είναι προφανής , η καταλήστευση του μέσου Έλληνα γνωρίζοντας τη τάση του για τυχερά παιχνίδια. Εάν παίζουν με 2 ή 5 ή 8% γκανιότα όλα τα παιχνίδια , τότε η Ελλάδα θα γίνει ένα απέραντο καζίνο με την κυριολεκτική έννοια του όρου. Τότε όλοι αυτοί που μάχονται σήμερα για την απελευθέρωση θα έχουν δημιουργήσει ένα κοινωνικό πρόβλημα που οι φόροι θα είναι ψιλά μπροστά του.
Αυτή η κατάσταση όπως υπάρχει παρόλο που δεν μου αρέσει αναγνωρίζω ότι "φρενάρει" το τζόγο στην χώρα μου.
Αισθάνομαι καθημερινά πολύ άσχημα με κάποιες περιπτώσεις πελατών μου όταν χάνουν μεγάλα ποσά και τρομάζω στην ιδέα της πλήρους απελευθέρωσης.

Harris είπε...

Ευχαριστώ για το σχόλιο. Θα πρέπει να πω ότι είδα με ιδιαίτερη ευχαρίστηση το ότι ακόμη και πράκτορες του ΟΠΑΠ αναγνωρίζουν το πρόβλημα του τζόγου στη χώρα μας. Ίσως να μη φαίνεται πολύ καλά στα λεγόμενά μου στο post, μια και αναφέρομαι κυρίως στην υπάρχουσα "εμπορική" κατάσταση και όχι στο πρόβλημα του τζόγου γενικότερα, η δική μου άποψη είναι η ίδια ακριβώς. Ότι δηλαδή το επίσημο κράτος σπρώχνει τον μικρομεσαίο στην ελπίδα του τζόγου, γνωρίζοντας ότι έτσι επιδεινώνει την κατάστασή του. Η πλήρης απελευθέρωση κάποιων παιχνιδιών, όπως π.χ. το Πάμε Στοίχημα, ίσως διόρθωνε λίγο την καταλήστευση από τον ΟΠΑΠ, αλλά σαφώς το πραγματικό πρόβλημα είναι ο περιορισμός του τζόγου, τελεία και παύλα. Δεν ξέρω πολλούς επαγγελματίες πράκτορες που να συμφωνούν με αυτό, όμως δεν χρειάζεται να χάνονται σπίτια και να διαλύονται οικογένειες για να βγάλουν κάποιοι άλλοι το ψωμί τους. Άλλωστε, το ζητούμενο είναι τα τυχερά παιχνίδια να είναι διασκέδαση, όχι απλά να φύγουν τα κέρδη από τον ΟΠΑΠ και να πάνε σε ξένους bookers.

Harris είπε...

Από την ομιλία του πρωθυπουργού σήμερα 16 Μαΐου στη Βουλή, σχετικά με την ανάγκη πώλησης του 20% των μετοχών του ΟΤΕ από το Δημόσιο στην DT:

"...Δεν είναι, όμως, δικαίωμα κανενός η κατάχρηση της μονοπωλιακής θέσης που κατέχει. Και αυτό ισχύει για όλους τους συλλογικούς φορείς. Δεν μπορεί να υπάρχουν ομάδες που επιδιώκουν εκβιαστική επιβολή των αξιώσεών τους, πλήττοντας αδιακρίτως το συμφέρον όλων των άλλων. Ζήτημα κοινωνικής ευθύνης εγείρεται για όλους και σε τελική ανάλυση, εγείρεται και ζήτημα δημοκρατικότητας εκείνων που στηρίζουν τέτοιες πρακτικές..."

Αλήθεια, ισχύει ή όχι η ίδια άποψη και για τον ΟΠΑΠ; Εκεί υπάρχουν άλλα κριτήρια;