Τετάρτη, 21 Μαΐου 2008

Η τριτοβάθμια εκπαίδευση και πάλι στο επίκεντρο

Ξαφνικά τα φώτα των ΜΜΕ γύρισαν και πάλι στα Πανεπιστήμια, στους φοιτητές, στις καταλήψεις και σε όλα όσα έχουμε μάθει να ζούμε και να βλέπουμε με απάθεια όλα τα χρόνια. Όχι ότι συνέβη κάτι το δραματικό ή ότι κάτι άλλαξε. Μάλλον το αντίθετο.

Η αφορμή ήταν κάποιες απίθανες δηλώσεις του νυν υπουργού Παιδείας κ. Στυλιανίδη περί ανάγκης "ηλεκτροσόκ" της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (μέσω ιδιωτικών Πανεπιστημίων), λίγες μόλις ημέρες πριν τις πρώτες Πρυτανικές εκλογές με το νέο σύστημα (καθολικής ψήφου) μετά τις τελευταίες νομοθετικές αλλαγές. Αλλά και τις εξίσου απίθανες δηλώσεις του κ. Πάγκαλου του ΠΑΣΟΚ, ότι αν εξαιρέσουμε μερικές μεμονωμένες περιπτώσεις, κατά βάση οι καθηγητές που διδάσκουν στα δημόσια Πανεπιστήμια και αυτά που μαθαίνουν οι φοιτητές "δεν αξίζουν δεκάρα".

Προσωπικά πιστεύω ότι δεν πρέπει να στεκόμαστε και πολύ σε παρόμοιες απόψεις, ιδιαίτερα όταν δείχνουν παντελή άγνοια για διεθνώς διακεκριμένους καθηγητές και συμμετοχή σε αμέτρητα ερευνητικά προγράμματα σε αρκετά από τα πανεπιστήμιά μας. Να θυμίσω απλά τη διαρκή συμμετοχή του Πολυτεχνείου της Κρήτης και του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης (Ξάνθη) στην κατασκευή οργάνων για διαστημικές αποστολές που ήδη έχουν πετάξει στο διάστημα με τη NASA και την ESA. Δεν αναφέρομαι σε διακρίσεις καθηγητών και ερευνητών από το δικό μου Πανεπιστήμιο (ΕΚΠΑ), γιατί ίσως θεωρηθεί ότι είμαι προκατειλημμένος.

Από την άλλη μεριά, τα Πανεπιστήμια είναι η εικόνα της κοινωνίας μας, τόσο ως προς την ποιότητα και την ικανότητα των καθηγητών, όσο και ως προς το επίπεδο και τις γνώσεις των φοιτητών. Πέρα το ότι όλες οι κυβερνήσεις των τελευταίων δεκαετιών φέρουν ακέραια ευθύνη για τη σημερινή κατάσταση, ο διαχωρισμός σε "καλές" και "κακές" κάστες εντός των Πανεπιστημίων δεν βοηθά κανέναν άλλο παρά μόνο όσους περιμένουν στη γωνία να "σκοτώσουν" τα δημόσια ΑΕΙ/ΤΕΙ.

Το θέμα δεν είναι να ορίσουμε ένα "όριο ασφαλείας" για να διαχωρίσουμε και να μετρήσουμε πόσοι βρίσκονται πάνω ή κάτω από αυτό. Το ζητούμενο είναι να προσπαθούμε, μέσω της βελτίωσης της Παιδείας σε όλες τις βαθμίδες, να φροντίζουμε να έχουμε τις κατάλληλες συνθήκες, ώστε να βελτιώνονται ΟΛΟΙ. Και δεν εννοώ να μπαίνουν όλοι σε κάποιο ΑΕΙ/ΤΕΙ μπουλουκηδόν ή να παίρνουν όλοι κάποιο αντίστοιχο "χαρτί". Δυστυχώς αυτό δεν το έχει καταλάβει κανένας Υπουργός Παιδείας τις τελευταίες δεκαετίες. Για αυτόν ακριβώς το λόγο αναφέρομαι συνειδητά σε "ΤΕΙ" και όχι σε "ΑΤΕΙ", όπως λέει το ΥΠΕΠΘ ότι ισχύει πλέον, γιατί θεωρώ ότι ο όρος ΑΤΕΙ προσβάλλει τη νοημοσύνη μας και ιδιαίτερα των πτυχιούχων από αυτά τα ιδρύματα.

Για τα λεγόμενα του υπουργού, η δική μου ανάγνωση λέει τα εξής:

1. Εφόσον τα νέα "Πανεπιστήμια" θα είναι νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου (ΝΠΙΔ), ακόμα και ως μη κερδοσκοπικά, είναι εξαιρετικά δύσκολο έως αδύνατο (λόγω κανόνων ελεύθερου εμπορίου της ΕΕ) να ενταχθούν στο σύστημα των Πανελλήνιων εξετάσεων, γιατί έτσι καταργείται η ελεύθερη πρόσβαση των "πελατών". Επομένως, η αντικατάσταση των εξετάσεων με ένα προπαρασκευαστικό μετα-λυκειακό έτος λύνει αυτόματα αυτό το πρόβλημα.

2. Μήπως με την κατάργηση των εξετάσεων το ΥΠΕΠΘ θα πετύχει 2-σε-1; Μήπως έτσι προκαλείται δραματική στροφή των υποψηφίων, από το να δηλώνουν σχολές της προτίμησής τους ή αναλόγως της βάσης, τώρα να δηλώνουν τα ΑΕΙ/ΤΕΙ που απλώς βρίσκονται στην πόλη τους; Αφού η εισαγωγή τους θα είναι εξασφαλισμένη, μου φαίνεται εξαιρετικά δύσκολο, στη σημερινή οικονομική κατάσταση, μια μέση οικογένεια να έχει την πολυτέλεια να στέλνει τα παιδιά σε άλλη πόλη για σπουδές, αν μπορούν να πάρουν "ένα χαρτί" χωρίς να φύγουν από την πόλη τους και από το σπίτι τους. Κάτι μου λέει ότι θα γεμίσουν τα περιφερειακά ΑΕΙ/ΤΕΙ και θα αδειάσουν οι φοιτητικές γκαρσονιέρες στην επαρχία.

3. Διάβασα τη συνέντευξη του κ. Στυλιανίδη πραγματικά για ένα και μόνο λόγο. Ήθελα να δω αν οι δημοσιογράφοι της εφημερίδας (Πρώτο Θέμα) του έκαναν την κρίσιμη ερώτηση για την χρηματοδότηση της Παιδείας και ιδιαίτερα των ΑΕΙ/ΤΕΙ. Δεν το είδα πουθενά, όπως ήμουνα σίγουρος. Τη στιγμή που όλα τα περιφερειακά ιδρύματα και σχολές δηλώνουν αδυναμία να υποστηρίξουν σωστό επίπεδο σπουδών για τον υπάρχον αριθμό εισακτέων και φτάνουν να καθυστερούν μέχρι και πληρωμές παγίων (π.χ. ΔΕΗ, ΟΤΕ, κτλ), το ΥΠΕΠΘ ξαφνικά αποφασίζει πως δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα και στέλνει, εκτός του 60% του μέσου όρου εισακτέων, και το υπόλοιπο 40% που δεν "τραβάει" και πολύ στα μαθήματα να σπουδάσει σχεδόν με το ζόρι. Ποιος θα καλύψει τα νέα αυξημένα έξοδα των Πανεπιστημίων; Πόσες νέες θέσεις ΔΕΠ (όχι αναπληρωτών) θα προκηρυχθούν ταυτόχρονα με το μέτρο αυτό; Πόσα νέα εργαστήρια, αμφιθέατρα, βιβλιοθήκες είναι έτοιμα για να δεχθούν τους επιπλέον φοιτητές;

Κατά τη γνώμη μου, η μη αναφορά στα παραπάνω αποτελεί, εκ μέρους του υπουργού, είτε τραγική ανικανότητα και χαμηλή αντίληψη της υπάρχουσας κατάστασης, είτε υστεροβουλία. Μήπως η επιδείνωση της κατάστασης και του επιπέδου σπουδών στα ΑΕΙ/ΤΕΙ "σπρώξει" ευκολότερα τους υποψηφίους σε ιδιωτικά, αντί κρατικά, Πανεπιστήμια;

Για όσους τα πάνε καλά με τους αριθμούς, δείτε τους πίνακες και τα διαγράμματα της μελέτης του παγκόσμιου οργανισμού OECD για την Παιδεία στην Ευρώπη. Στην Ελλάδα, το σύνολο των κρατικών "εξόδων" ανά φοιτητή, συνολικά μαζί με έξοδα σίτισης-διαμονής-μεταφοράς (όπου είναι διαθέσιμα) και μαζί με τα κρατικά κονδύλια για έρευνα-υποτροφίες (κατ' αναλογία), είναι λιγότερο από $6.000 δηλαδή ούτε καν 3.800 ευρώ ετησίως. Φυσικά είμαστε πολύ κάτω του μέσου όρου και σε όλες τις άλλες βαθμίδες εκπαίδευσης (Α'-βάθμια, Β'-βάθμια).

Το παρακάτω είναι απόσπασμα από την ταινία-ορόσημο "Μάθε παιδί μου γράμματα", μιας πολύ παλιάς και ξεθωριασμένης Ελλάδας, αλλά με ατάκες που σπάζουν κόκαλα και που είναι λες γραμμένες σήμερα (δείτε το από την αρχή, τουλάχιστον μέχρι το 2':40"):





Παρεμπιπτόντως, ο κ.Στυλιανίδης, λίγο νωρίτερα από τις παραπάνω δηλώσεις, είχε μιλήσει σε εκδήλωση προς τιμή του προέδρου του Yale που ήταν καλεσμένος. Εκεί είχε αναφέρει και το λογοπαίγνιο του "ηλεκτροσόκ", το οποίο είτε αποβλακώνει είτε σκοτώνει τον άρρωστο ψυχασθενή (εδώ, την τριτοβάθμια εκπαίδευση).

Το να μιλά κάποιος Έλληνας πολιτικός "κυβερνητικού" κόμματος για ανεπάρκεια του σημερινού συστήματος είναι κωμικό. Το να προσθέτει ότι αυτό θα διορθωθεί με την ίδρυση ιδιωτικών Πανεπιστημίων είναι ξεκαρδιστικό. Το να λέει στο καπάκι ο πρόεδρος του Yale ότι δεν σκέφτονται προς το παρόν να "επενδύσουν" στην Ελλάδα γιατί δεν μπορεί να εξασφαλιστεί το ίδιο επίπεδο σπουδών και διδασκόντων με το δικό τους, εκεί είναι που δεν σου μένει άντερο από τα γέλια για την ευφυέστατη στρατηγική του ΥΠΕΠΘ. Καλύτερα να μασάς παρά να μιλάς...
.

1 σχόλιο:

busy bee είπε...

Πολύ ενδιαφέρουσα άποψη...πολύ καλό post!
Ωρα καλή!