Δευτέρα, 9 Ιουνίου 2008

Σεισμολογία ή Αστρολογία;

Ακόμα καλά-καλά δεν έχει καθίσει η σκόνη από τα ρίχτερ που χτύπησαν την Πελοπόννησο και αμέσως βγήκαν οι ειδήμονες να σκίσουν τα ρούχα τους ότι είχαν προβλέψει το σεισμό.

Για την ομάδα ΒΑΝ είναι γνωστή η αντιδικία με όλους σχεδόν τους αντίστοιχους φορείς και ερευνητικές ομάδες στην Ελλάδα. Εργάζεται εδώ και 25 χρόνια με μυστικοπάθεια ως "κλειστή" ερευνητική ομάδα, σε ότι αφορά την ελεύθερη πρόσβαση τρίτων στα δεδομένα και στις μετρήσεις που καταγράφουν από το δίκτυό της σε όλη την Ελλάδα. Η έρευνα εστιάζεται κυρίως στη σύνδεση των μετρήσεων μεταβολής ηλεκτρικού δυναμικού ως πρόδρομα φαινόμενα σεισμών, δηλαδή την ανάπτυξη μοντέλων που μπορούν να "προβλέψουν" επικείμενους σεσμούς σε βραχυπρόθεσμη ή μεσοπρόθεσμη κλίμακα (μερικών εβδομάδων).

Για την μέθοδο ΒΑΝ έχουν ακουστεί πολλά, όμως η τελευταία πραγματικά επιστημονική αξιολόγησή της έχει γίνει το 1992 (βλ. ScienceDirect.com):

F. Mulargia and P. Gasperini,
"Evaluating the statistical validity beyond chance of 'VAN'
earthquake precursors", Geophysical Journal International (1992),
v. 111, pp. 32-44.

Abstract:
We analyse statistically the effectiveness of VAN predictions beyond chance by studying the complete list of predictions for the period 1987 January 1-1989 November 30 recently published by Varotsos and Lazaridou (1991) using any possible combination of the 'rules of the game' that they consider. We find that the apparent success of VAN predictions can be confidently ascribed to chance; conversely, we find that the occurence of earthquakes with Ms >= 5.8 is followed by VAN predictions (with identical epicentre and magnitude) with a probability too large to be
ascribed to chance
.

Δηλαδή η μέθοδος ΒΑΝ δεν επιβεβαιώνεται ως μοντέλο πρόβλεψης γενικά, ενώ "ταιρίαζει" μερικώς στα στοιχεία σεισμών μεγάλου μεγέθους. Με άλλα λόγια, φαίνεται να υπάρχει κάποια συσχέτιση των SES (Seismic Electric Signals - μετρήσεις μεταβολής ηλεκτρικού δυναμικού), αλλά δεν είναι ακόμη σαφές το πως, το πόσο και το πότε (ασάφεια πρόβλεψης). Από τότε έχουν διατυπωθεί βελτιώσεις του μοντέλου, αλλά κυρίως στην πρόβλεψη της μετασεισμικής ακολουθίας, ενώ βασική μέθοδος παραμένει η ίδια.

Το website arxiv.org του Πανεπιστημίου του Cornell, όπου έγινε η "δημοσίευση" της πρόσφατης πρόβλεψης της ομάδας ΒΑΝ, είναι μια ηλεκτρονική βιβλιοθήκη ελεύθερης πρόσβασης, στην οποία δεν ακολουθείται η τυπική διαδικασία επιστημονικής αξιολόγησης των εργασιών. Το arxiv.org αναφέρει στο Help:

"...It is important to note, however, that arXiv is not a repository for otherwise unpublishable material, nor is it a refereed publication venue. The moderation process is essential to ensuring that submissions are of value to the arXiv communities..."

Δηλαδή εξηγεί ρητά ότι δεν πρόκειται για διαδικασία peer-reviewed publication παρά μόνο για on-line archive όπως το CiteSeer.

Για τη δουλειά του ΒΑΝ δεν μπορώ να πω πολλά πράγματα λόγω ειδικότητας, αλλά ξέρω ότι ακαδημαϊκή έρευνα σημαίνει open access και peer review στα πάντα: δεδομένα, μεθοδολογίες, εργασίες. Πόσο δύσκολο είναι να φτιάξουν εδώ και 25 χρόνια ένα website με datasets (προηγούμενα + τρέχοντα) όπου ο καθένας θα μπορεί να δοκιμάζει μεθοδολογίες πάνω στα δεδομένα τους; Εκτός αν αυτό αποτελεί συνειδητή επιλογή, να ανακοινώνεται δηλαδή μόνο το "αποτέλεσμα" και όχι η "διαδικασία" (θυμίζει λίγο βιομηχανική πατέντα). Και δεν μιλάω για τις ανακοινώσεις σε συνέδρια ή περιοδικά, αναφέρομαι στην διαθεσιμότητα δεδομένων και λεπτομερειών της δουλειάς του ΒΑΝ, έτσι ώστε να μπορεί οποιοσδήποτε να επαναλάβει τα ίδια πειράματα, στις ίδιες μετρήσεις και να πάρει τα ίδια αποτελέσματα (αυτό είναι και η ουσία πίσω από το peer review).

Από την άλλη είναι τραγικό να βλέπω το επίσημο κράτος να λέει πως, αφού δεν λάβανε ανακοίνωση στην αρμόδια υπηρεσία, δεν είναι υποχρεωμένοι να ξέρουν τι γίνεται στον υπόλοιπο κόσμο. Η ίδια ιστορία δηλαδή με το ηλιέλαιο για άλλη μια φορά. Κάποιος πρέπει να τους εξηγήσει ότι ο επιστήμονας, ακόμα και του κράτους, είναι υποχρεωμένος να παρακολουθεί και να αξιολογεί τις εξελίξεις στο αντικείμενό του, ειδικά όταν αυτό σχετίζεται με την πολιτική προστασία και την μέριμνα.

Πάντως όταν βλέπω τα ΜΜΕ και διαφόρους λαλίστατους δημοσιογράφους (Τριανταφυλλόπουλο, Ευαγγελάτο) να αντιδικούν με διαφόρους για την εγκυρότητα ή μη μιας επιστημονικής ανακοίνωσης-πρόβλεψης και ταυτόχρονα τους σεισμολόγους να ξεκατινιάζονται στα παράθυρα για το ποιος λέει πιο καλά τον καφέ, αρχίζω να ανησυχώ πως σε λίγο αντί για Σεισμολογία θα έχουμε Αστρολογία για την πρόβλεψη σεισμών (ανάδρομος Ερμής και τα σχετικά...)

Περισσότερες πληροφορίες:

1. Επίσημη ανάρτηση ομάδας ΒΑΝ στο Cornell
2. "Yποτίμησαν πάλι τις προβλέψεις" (ΕΘΝΟΣ)
3. Πρόβλεψη σεισμών (Wikipedia)
4. NASA: "Plan for quake 'warning system'" (BBC News)
.

Δεν υπάρχουν σχόλια: